Abstract

This research deals with the finding out motive and the effects of using Facebook social network on Adolescents. The study relied on the descriptive approach, using the newspaper survey tool to collect and analyze it by survey form. The community of the research includes its high schools (DR. Ezzadin Mustafa Rasul- Boy’s, Rezhin- Girl’s) Belongs to Western Education, and (Kharmanan- Girl’s, Agri Dagh- Boy’s) Belongs to Eastern Education, In the Sulaimani Central Education Directorate). The research sample is chosen in a random way and the number of the students are (187 teenagers). The important results of the research include:

1- The teenagers have interaction with Facebook social network in a moderate degree and use it without limited time, and most of them have Facebook accounts with other names and not their own names.

2- Wasting time is of the negative effects of using Facebook social network on teenagers, and in the same time it’s a reason for distributing unwanted behavior in the society.

Keywords: Effect, Social networking, Facebook, Adolescents.

پوختە

ئەم توێژینەوەیە هەوڵێکە بۆ زانینی پاڵنەر و کاریگەرییەکانی بەکارهێنانی تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک لەسەر هەرزەکاران. توێژینەوەیەکی وەسفییە و میتۆدی ڕووپێویکردنی بەکارهێناوە بۆ دەستکەوتنی داتاکان و شیکردنەوەیان بە ڕێگەی فۆڕمی ڕاپرسی. کۆمەڵگەی توێژینەوەکە بریتییە لە خوێندنگە ئامادەییەکانی ("دکتۆر عیزەدین مستەفا رەسوڵ-ی کوڕان، ڕێژین-ی کچان" سەر بە پەردوەردەی ڕۆژئاوا، "خەرمانان-ی کچان، ئاگری داغ-ی کوڕان" سەر بە پەروەردەی ڕۆژهەڵات، لە بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی ناوەندی سلێمانی). سامپڵی توێژینەوەکە بەشێوەی ناهەڕەمەکی مەبەستدا دەستنیشانکراوە و بەشێوەی (پشکی بەڕێکەوت)کە ژمارەیان (١٨٧) هەرزەکارە. لە گرنگترین دەرئەنجامەکانی توێژینەوەکە پێیگەیشتووە بریتییە لە:

١- هەرزەکاران بەڕادەیەکی مامناوەند بەرکەوتنیان بۆ تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک هەیە و ڕۆژانە بەبێ کاتی دیاریکراو بەکاریدەهێنن، هەروەها زۆرترینیان پەڕەی تایبەتی فەیسبووکیان بە ناوی خوازراوەوە تۆمارکردووە.

٢- بەفیڕۆدانی کات یەکێکە لە کاریگەرییە نەرێنییەکانی بەکارهێنانی فەیسبووک لەسەر هەرزەکاران، لە هەمانکاتدا هۆکارە بۆ بڵاوبوونەوەی ڕەفتاری نەخوازراو لە کۆمەڵگەدا.

 کلیلە وشەکان: کاریگەری، تۆڕی کۆمەڵایەتی، فەیسبووک، هەرزەکاران 

References

سەرچاوە کوردییەکان:

1.      جەلال، سامان (٢٠١٨) هونەرەکانی رۆژنامەوانی تەلەفزیۆن، رادیۆ، رۆژنامە، میدیای ئەلیکترۆنی، چاپخانەی رۆژهەڵات، هەولێر.

2.      حەمەد، یوسف عوسمان (٢٠٠٥) گەنج و گرفتە دەروونییەکان، چ٤، خانەی چاپ و بڵاوکردنەوەی چوارچرا، سلێمانی.

3.      ژاژڵەیی، جەلال خەڵەف (٢٠٠٨) چەند لێکۆڵینەوەیەک و بابەتی دەروونزانی، بەڕێوەبەرێتی جاپ و بڵاوکردنەوە، چاپخانەی شڤان، سلێمانی.

4.    شێخانی، گۆران زیاد (2020) تۆرە كۆمەڵایەتیەكان و هۆشیاری كۆمەڵایەتی گەنجان، چاپخانەی چوار چرا، سلێمانی.

5.      عەوەز، عباس محمود (2012) دەروازەیەك بۆ سایكۆڵژیای گەشە- منداڵی هەرزەكاری پیری، و: قاسم علی عمان، چاپخانەی نارین، ئەسكەندەریە.

6.      قەرەچەتانی، کەریم شەریف (٢٠٠٦) سایکۆلۆژیای هەرزەکار و لاوان، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.

7.      قەرەچەتانی، کەریم شەریف (٢٠٠٩) سایکۆلۆژیای گەشەی (منداڵ و هەرزەکار)، چاپخانەی پەیوەند، سلێمانی.

8.      كاكە شێخ، هەردەوان محمود (2015) میدیای نوێ‌ و كاریگەریەكانی، رێكخراوی پرسی میدیا، سلێمانی.

9.      ئیبراهیم، عبدولخالق (٢٠١٤) میدیای کوردی لەسەردەمی ئاسمانە کراوەکاندا، خانەی موکریان بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، هەولێر.

سەرچاوە عەرەبییەکان:

1.        الجبور، سنا‌ء (2010) الاعلام الاجتماعي، دار اسامة للنشر والتوزیع، عمان.

2.        الجسماني، عبدالعلی(١٩٨٤) علم النفس وتطبیقات والتربیة والاجتماعیة، منشورات مکتبة فکر العربی في مکتبة وطنیة بغداد، مطبعة الخلود، بغداد.

3.        سید اسماعیل ، علي (2011) مواقع التواصل الاجتماعي، دار التعلیم الجامعي، ط2 الاسكندریة، مصر.

4.        شقرة، علي خليل (2014) الإعلام الجديد شبكات التواصل الاجتماعي، دار اسامة للنشر والتوزيع، عمان.

5.        الفیصل، عبدالأمیر (٢٠٠٦) الصحافة الإلکترونیة في الوطن العربي، دارالشروق للنشر والتوزیع، القاهرة.

نامەی ماستەر :

1.    الأشهب، عبد السلام ( 2016-2017)، استخدام مواقع التواصل الاجتماعي الفيس بوك أنموذجا وعلاقتها بالتنشئة الاجتماعية، جامعة الشهيد حمه لخضر بالوادي، رسالة ماجستر غير منشورة.

2.    بن مریم، اسما‌ء و فریطس، عائیدة (2017-2018) اثر استخدام شبكات التواصل الاجتماعي في منظومة الاخلاق لدى المراهقین، دراسة میدانیة علی عینة من تلامیز ثانویة هلال عبداللە بلغیموز- جیجل)، رسالة ماجستر غیر منشورة في جامعة محمد الصدیق بن یحيی – جیجل.

3.    بوزيت، حليمة (2020-2021)، تاثير مواقع التواصل الاجتماعي على هوية المراهق – الفيسبوك انموذجا-، جامعة 8ماى 1945 قالمة / كلیة العلوم الانسانیة والاجتماعیة، الجمهورية الجزائرية.

4.    الرشیدات، جمانا محمد علي محمد (٢٠١٧) تأثیر شبکة الإنترنین علی المراهقین في الأردن (دراسة مسحیة)، جامعة الشرق الأوسط، قدمت هذە الرسالة استکمالا لمتطلبات الحصول علی درجة الماجستیر في تخصص الإعلام قسم الإعلام، کلیة الإعلام.

5.    عبدالكریم، قحایریة و محمد، شوكال (2022-2023) سو‌ء استغلال مواقع التواصل الاجتماعي وانحراف المراهقین -دراسة میدانیة بثانویة مسائي لعجال، جامعة الشهید الشیخ العربي التبسي - تبسة / كلیة العلوم الانسانیة والاجتماعیة، تبسة.

گۆڤار:

1.   شناوی، سامی أحمد و عباس، محمد خلیل (2014) استخدام شبكة التواصل االإجتماعي (الفیس بوك –وعالقتة بالتوافق النفسي لدی المراهقین، مجلة الجامعة، المجلد18، العدد2.

2.   شیخاني، سمیرة (٢٠١٠) الإعلام الجدید فی عصر المعلومات، مجلة دیمشق، المجلد ٢٦، العدد الأول و الثاني.

3.   علــي، عبدالكریم و الدبیسی، یاســین زهیــر ( 2013) دور شــبكات التواصــل الاجتماعي فی تشــكیل الرأي العام لدی طلبة الجامعات اڵاردنیــة، جامعــة البتــرا، كلیة العلوم الإنسانیة والاجتماعیة، عمان، المجلد (40)، العدد 1.

4.   هماش، ساعد، الشبكات الاجتماعیة و أثارها علی الفرد والمجتمعين منظور الرقمي، فیس بوك نموزجا، مجلة الدراسات الإعلامیة القیمیة المعاصرة، العدد (2).