Abstract

This study delves into the role of social networks, particularly Facebook, in fostering hate speech among young people. In an era where technology grants unfettered access to information, social media platforms have become a double-edged sword, enabling the rapid dissemination of extremist ideologies and hate speech. This research examines how social networks contribute to shaping attitudes and behaviors at various levels, including intellectual, religious, ethnic, cultural, social, and ethical domains, as well as influencing how individuals interact with and perceive others, emphasizing the need to acknowledge and respect cultural, social, religious, and ethnic diversities.

This study, using the descriptive method of analysis, examines the participation of social networks in the creation of hate speech in the Kurdistan Region, especially among youth, through a survey form with the aim of determining the extent to which social networks have caused changes at the intellectual, religious, and ethnic levels, cultural, social, ethical, etc., as well as at the individual level and how to deal with others and the importance of paying attention to cultural, social, religious, and ethnic differences by individuals in the community.

Utilizing descriptive methodologies and surveys among young social network users—who represent the largest demographic of Facebook users—the research aims to offer insights into the extent of social media's influence on the generation and spread of hate speech. This investigation not only highlights the threats posed by hate speech to societal cohesion and harmony but also calls for a collective effort to mitigate its adverse effects.

Keywords: Hate speech, social networking, Facebook.

پوختە

ئەمڕۆ بەهۆی تەکنەلۆژیاوە لەبەردەم دونیایەکی کراوەداین، کە لەڕێگەیەوە هەموو زانیارییەک لەبەردەست تاکەکانی کۆمەڵدان و هیچ شتێک سنوورداریان ناکات، بەتایبەتی دوای بەرفراوانبوونی بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان (فەیسبووک بەتایبەتی)، وەک ئامرازێکی بڵاوی پەیوەندییکردن، کە لە ڕێگەی بەکارهێنانە جۆراوجۆرەکانییەوە، ڕووبەرێکی فراوان بۆ خستنەڕووی بۆچوونە جیاوازەکان فەراهەم دەکات، لەوانەش بیری توندڕەوی و بڵاوکردنەوەی گوتاری ڕقئامێز لەنێو گەنجاندا.

ئەم توێژینەوەیە، بەهۆی ڕێبازی وەسفیی شیکاری گفتوگۆ لەسەر ئاستی بەشدارییکردنی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە دروستکردنی گوتاری ڕقئامێز لە هەرێمی کوردستان و بەتایبەتی لە نێو گەنجاندا دەکات،  لە ڕێگەی فۆرمی ڕوپێویەوە و بە ئامانجی ئەوەی کە تا چەند تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بوونەتە هۆکاری گۆڕانکاری لە ئاستی فیکری، ئایینی، نەتەوەیی، کولتووری، کۆمەڵایەتی و ئیتیکی و...هتد، هەروەک لەسەر ئاستی تاک و چۆنێتی مامەڵەکردنی لەگەڵ ئەوانی تردا و گرنگیی سەرنج خستنە سەر جیاوازییە ڕۆشنبیریی و کۆمەڵایەتی و ئایینی و ئیتنییەکان لەلایەن تاکەکانی کۆمەڵەوە.

بە تێگەیشتن لە گرنگی بابەتەکە و مەترسییەکانی لەسەر پێکهاتەی ئێستا و ئایندەی کۆمەڵ، ئەم توێژینەوەیە هەوڵدەدات چەمکی گوتاری ڕقئامێز، فۆرمەکانی، لێکەوتەکانی، شێوازەکانی و ڕۆڵی تۆرە کۆمەڵایەتییەکان لە دروستکردنی گوتاری ڕقئامێز، لە ڕێگەی گەنجانی بەکارهێنەری فەیسبوکەوە بخاتەڕوو.

بە گوێرەی دەرەنجامە بەدەستهاتووەکانی ئەم توێژینەوەیە، زۆرینەی گەنجانی بەشداربوو پێیانوایە کە فەیسبووک هۆکارێکە بۆ دروستکردنی گوتاری ڕقئامێز لە نێو گەنجاندا، هەروەک هۆکارێکە بۆ بلاوبوونەوەی توندوتیژی و خراپ نیشاندانی کەسایەتییە مێژووییەکان و  خراپ نیشاندانی ئەوانی دیکە و فەرزکردنی کەس و گروپێک بەسەر کەس و گروپەکانی دیکە و شێواندنی ڕاستییەکان و  دروستکردنی بێمتمانەیی و  دروستکردنی دژبەیەکی بیر و بۆچوون و ئایدۆلۆژیا و  بۆچوونی ئایینی و نەتەوەیی و زیادکردنی کردەی تاوانکاری لە کۆمەڵدا.

بۆ ئەم توێژینەوەیە، پشتمان بە ڕێبازی وەسفی و فۆرمی ڕووپێوی لە نێو گەنجانی بەکارهێنەری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، وەک بەرفراوانترین توێژی بەکارهێنەرانی فەیسبوک بەستووە.

کلیلە وشەکان: گوتاری ڕقئامێز، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، فەیسبوک، گەنج. 

References:

سەرچاوەکان:

-       قەرەداغی و محەمەد، بەهات حەسیب و ئاسۆ قادر شێخ (2023)، تەشەنەکردنی گوتاری ڕکوکینە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ، گۆڤاری توێژەر، بەرگی٦/ژمارە1.

-       محەمەد، دارا حەمید (2020)، دەق و گوتار لە زمانی کوردیدا، سێیەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی زمان و ئەدەبی کوردی-هەولێر.

-       أرسطو(1979)، الخطابة- الترجمة العربية القديمة، تحقيق وتعليق عبد الرحمن بدوي، وكالة مطبوعات الكويت، دار القلم وبيروت-لبنان.

-       بغورة، الزواوي (2000) مفهوم الخطآب فێ فلسفة میشیل فوکو، مجلس الاعلی للثقافة.

-       حسن، سلافا الشیخ (2021)، تاثیر خطاب الکراهیة علی الفیس بوک، مركز المجتمع المدني والديمقراطية CCSD، اسطنبول.

-       الحسين، أسعد بن ناصر بن سعيد (2016)، أثر وسائل التواصل الاجتماعي على سلوكيات وقيم الشباب من منظور التربية الإسلامية، مجلة کلیة التربیة، جامعة الازهر، العدد 169 الجزء الثالث.

-       الربیعي، بیرق حسین جمعة (2019)، دور مواقع التواصل الاجتماعي في بناء خطاب الکراهیة، بحث مقدم الی المؤتمر الدولي خطاب الکراهیة واثرە في التعایش المجتمعي والسلمین الاقلیمي والدلي، اربیل.

-       صالح، خ. س. (2020)، دور المنصات الاعلامیة الالکترونیة في محاربة خطاب الکراهیة، مجلة الدراسات الاعلامیة، العدد الحادي عشر، برلین-المانیا.

-       طە، مصطفی یاسین (2019) دور مواقع التواصل الاجتماعي في غرس الکراهیة لدی الجمهور العراقي، مجلة الجامعة العراقیة، العدد 45 ج١.

-       عبدربە، عاطف عبداللە (2019)، اثر  خطاب الکراهیة علی السلم والامن الدولیین، مجلة جامعة جنوب الوادي الدولیة، العدد الرابع.

-       عبدالسلام، سعد (2021)، جذور صناعة خطاب الکراهیة في ثقافة المجتمع المعاصر، مجلة التمیز الفکري للعلوم الاجتماعیة والانسانیة، العدد الخامس.

-       عكاشة، محمود (2005)، لغة الخطاب السياسى ،القاهرة.

-       فوکو،  (1987)، حفریات المعرفة، ت: سالم یفوت، مرکز الثقافي العربي، الدار البیضاء، المغرب، ط2.

-       کایسر، شینا (2015)، وسائل التواصل الاجتماعي- دلیل عملي للهیئات المعنیة بالادارە الانتخابیة، المؤسسة الدولیة للدیموقراطیة والانتخابات.

-       المدهون، یوسف ا. ي ونور کریلاواتي عبدالکریم واسامة کناکي(2023)، دور وسائل التواصل الاجتماعي في الحدّ من خطاب الكراهية، الاعلام- مجلة الاتصال والاعلام الاسلامي المعاصر مجلد3 العدد ١، مالیزیا.

-       المرغني والاجم والجرباني، عادل عاشور ومحمد عبداللە ورحاب محمد(2021)، استخدام خطاب الکراهیة بمواقع التواصل الاجتماعي، مجلة الاعلام والفنون، سنة الاولی، العدد الرابع.

-       https://www.un.org/ar/hate-speech/understanding-hate-speech/what-is-hate-speech (6/3/2024)

-       https://www.un.org/ar/global-issues/youth (9/3/2024)

-       Widdowson . H.G (2008), Discourse Analysis ,Oxford university press.

-        مبادی کامدن (2009) https://www.article19.org/wp-content/uploads/2009/04/Camden-Principles-ARABIC-web.pdf (9/3/2024)

-         https://www.aljazeera.net/politics/2018/8/30/ خطاب-الكراهية-قد-يجعل فيسبوك-شريكا (12/3/2024)

-         https://www.youm7.com/story/2020/8/13/ فيس-بوك-يحدث-سياسة-تحديد-خطاب-الكراهية-على-الشبكة-الاجتماعية/4925244 (13/3/2024)